Հնագետները Էսեքս կոմսությունում հայտնաբերել են մոտ 2000 տարվա վաղեմության անսովոր գերեզմանոց, որը կարող է լույս սփռել բրիտանական ազնվականության կյանքի վրա հռոմեական նվաճումից առաջ ընկած ժամանակաշրջանում, գրել է Phys.org-ը։
Չելմսֆորդի մերձակայքում կատարված պեղումների ընթացքում հայտնաբերվել են ավելի քան 100 մարդու դիակիզված աճյուններ, որոնց թվում հինգն առանձնապես հարուստ էին։
Գերեզմանոցը խրամով շրջապատված քառակուսի տարածք է և հիմնականում թվագրվում է մեր թվարկության I դարով՝ այն ժամանակով, երբ Բրիտանիան ապրում էր անցումային շրջան երկաթե դարից հռոմեական ազդեցության դարաշրջան՝ մ.թ. 43 թվականին կայսր Կլավդիոսի ներխուժումից հետո։
Մահացածների մեծ մասը թաղված էր պարզ սափորների մեջ, սակայն հինգ գերեզման խիստ տարբերվում էր մյուսներից։ Դրանցում կային այրված ոսկորների մեծ կուտակումներ՝ շրջապատված բազմաթիվ առարկաներով, որոնք վկայում էին հուղարկավորվածների բարձր կարգավիճակի մասին։
Գտածոների մեջ կան բրոնզե անոթներ, գինու համար նախատեսված կերամիկական սափորներ, ապակե գավաթ, մեխիկներով կոշիկների բեկորներ և ֆիբուլա-զարդեր։ Գիտնականների առանձնահատուկ ուշադրությունը գրավել է ռելիեֆային նախշով ապակե գավաթը՝ Բրիտանիայի տարածք հասած նմանատիպ ամենավաղ առարկաներից մեկը։
Հնագետները կարծում են, որ այս առարկաները վկայում են բրիտանական ցեղերի էլիտայի և Հռոմեական կայսրության միջև կապերի մասին դեռևս կղզու պաշտոնական նվաճումից առաջ։ Սափորներում եղած գինին և թանկարժեք իրերը կարող էին լինել դիվանագիտական փոխանակումների մաս և ծառայել որպես հարստության ու քաղաքական ազդեցության ցուցադրություն։
«Այս թաղումները կարող էին լինել որոշակի համայնքի պատկանելությունը, իշխանությունը և Հռոմի հետ հնարավոր կապերը ցույց տալու միջոց մեծ փոփոխությունների ժամանակաշրջանում», — նշել են հետազոտողները։
Գերեզմանոցից բացի, հնագետները հայտնաբերել են երկաթե դարի լանդշաֆտի մնացորդներ՝ նախկինում անհայտ առնվազն երեք բնակավայրեր՝ կլոր տներով, դաշտերով, ջրավազաններով և տնտեսական շինություններով։
Այժմ մասնագետներն ուսումնասիրում են հայտնաբերված նյութերը՝ պարզելու, թե ովքեր էին այն մարդիկ, որոնք արժանացել էին նման հարուստ թաղումների։ Հետազոտողները հույս ունեն որոշել՝ արդյոք նրանք տեղի կառավարիչներ էին, ռազմական ազնվականություն, թե էլիտայի ներկայացուցիչներ, որոնք կապեր էին պահպանում Հռոմի հետ։
Գտածոները կարող են նաև օգնել հասկանալ այս տարածաշրջանի մեկ այլ հայտնագործության առեղծվածը՝ երկաթե դարի 935 ոսկե մետաղադրամներից կազմված գանձը, որը հայտնաբերվել էր Գրեյթ Բեդդոուում 2020 թվականին։ Հնագետները չեն բացառում, որ այս երկու հուշարձանների միջև կարող է կապ լինել։
Արտեֆակտների մի մասը կներկայացվի Չելմսֆորդի թանգարանում կայանալիք ցուցահանդեսում, որը նվիրված է Էսեքսի երկաթե դարի հարստությանը։
