2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Ադրբեջանը Թուրքիայի աջակցությամբ լայնածավալ ռազմական գործողություններ սկսեց Լեռնային Ղարաբաղի հետ շփման գծի գրեթե ողջ երկայնքով՝ կիրառելով օդուժ, հրետանի, անօդաչու թռչող սարքեր և այլ զինատեսակներ։ Հրթիռակոծության ենթարկվեցին նաև խաղաղ բնակավայրեր։
Պատերազմին նախորդող շաբաթներին շփման գծում պարբերաբար արձանագրվում էին հրադադարի ռեժիմի խախտումներ։ Լեռնային Ղարաբաղի պաշտպանության բանակի տվյալներով՝ սեպտեմբերի երկրորդ շաբաթվա ընթացքում Ադրբեջանը հրադադարի ռեժիմը խախտել էր ավելի քան 300 անգամ, երրորդ շաբաթում՝ 295, իսկ սեպտեմբերի 20-26-ն ընկած ժամանակահատվածում՝ 330 անգամ։
Ռազմական գործողությունները տևեցին 44 օր։ Երկու կողմերն ունեցան հազարավոր զոհեր և վիրավորներ։
Պատերազմի հետևանքով Ադրբեջանին հաջողվեց գրավել Արցախի Հադրութի շրջանը, Շուշին, ինչպես նաև Ղարաբաղին հարակից՝ հայկական վերահսկողության տակ գտնվող հարավային շրջանները։
Նոյեմբերի 9-ին Ռուսաստանի, Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարների ստորագրած եռակողմ հայտարարությամբ հրադադար հաստատվեց։ Ադրբեջանին անցան Քարվաճառի, Ակնայի և Լաչինի շրջանները՝ բացառությամբ Լաչինի միջանցքի, Հադրութի շրջանի մի շարք տարածքներ, ինչպես նաև Ասկերանի և Մարտակերտի շրջանների որոշ գյուղեր։ Արցախի և Ադրբեջանի շփման գծի ու Լաչինի միջանցքի երկայնքով տեղակայվեցին ռուս խաղաղապահներ։
44-օրյա պատերազմից հետո ձևավորված իրավիճակը պահպանվեց մինչև 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ը, երբ Ադրբեջանը նոր հարձակում սկսեց ավելի քան ինը ամիս շրջափակման մեջ գտնվող Արցախի վրա։ Դրանից հետո Արցախն ամբողջությամբ հայաթափվեց, իսկ տարածքն անցավ Ադրբեջանի վերահսկողության տակ։
Այսօր էլ հայկական կողմը գերիներ ունի Բաքվի բանտերում։ Նրանց թվում են նաև 2023 թվականին Արցախի հայաթափումից հետո գերեվարված Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարության ներկայացուցիչները։
Սեպտեմբերի 27-ին Հայաստանը հիշում է 44-օրյա պատերազմում հայրենիքի պաշտպանության համար ընկածներին։ Սպասվում է, որ պետական այրերը կայցելեն «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոն՝ հարգանքի տուրք մատուցելու նրանց հիշատակին։
Հավերժ փառք և խոնարհում հայրենիքի պաշտպանության համար ընկածների հիշատակին։
