Euromedia24-ի «Մեծ բանավեճի» հարթակում տեղի ունեցավ քննարկում, որի թեման, այսպես կոչված, «Արևմտյան Ադրբեջանն» էր։
Քննարկման բանախոսներն էին
«Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցության նախագահ Սուրեն Սուրենյանցը,
Ռազմական մական փորձագետ Հայկ Նահապետյանը,
«Հանուն սոցիալական արդարության» կուսակցության նախագահ Արման Ղուկասյանը,
«Ազգային անվտանգություն» կուսակցության նախագահ Գառնիկ Իսագուլյանը։
Քննարկման մոդերատորն էր Վահան Բաբայանը՝ «Ռեֆորմիստների կուսակցության» նախագահը։
Վահան Բաբայանը հաղորդեց, որ փետրվարի 18-ին տեղի ունեցավ ակցիա, երբ ՄԱԿ-ի գրասենյակի մոտ փաստաթուղթ հանձնեցին «Արևմտյան Ադրբեջանի» շուրջ հանրության մի մասի դժգոհության մասին։ Նա հարց ուղղեց Սուրեն Սուրենյանցին՝ ինչպես անցավ այդ ակցիան, ովքեր էին մասնակցում այդ ակցիային, և ինչ էր դա նշանակում։
Սուրեն Սուրենյանցը հաղորդեց, որ միամտություն կլիներ կարծել, որ ՄԱԿ-ը ինչ-որ բան էր անելու։ Իրենք այս ֆունկցիան իրենց չէին վերապահի, եթե ՀՀ-ում լիներ իշխանություն, որը դիվանագիտական ճանապարհով կհակազդեր Ադրբեջանից հնչող այդ միտումներին։ Ազդակը Ալիևի՝ Մյունխենում ելույթն էր և France24-ին տված հարցազրույցը, որտեղ նա վտանգավոր հայտարարություններ արեց, որոնք, ինչպես փորձը ցույց է տալիս, հետագայում լուրջ հետևանքներ են ունենում։
«Պետք է ցույց տալ, որ Նիկոլ Փաշինյանի կարծիքը ամբողջ Հայաստանի կարծիքը չէ, և որպես քաղաքացի ու քաղաքական գործիչ՝ պետք է հակազդել դրան»,-ասաց Սուրեն Սուրեյանցը։
Նա հավելեց, որ այդպիսով՝ նրանք փորձեցին երկու խնդիր լուծել՝ հանրությանը ցույց տալ, որ դա Ադրբեջանի ագրեսիվ քաղաքականության բաղադրիչ է, և որ այդ վտանգը իրական է։
Վահան Բաբայանի հարցին՝ այս կանխատեսումներն ու Ալիևի առաջ քաշած օրակարգերը մոտ ապագայի՞ն են վերաբերում, թե ավելի հեռու, Սուրեն Սուրենյանցը պատասխանեց, որ ուժային դիսբալանսի պայմաններում, եթե չկան միջնորդ երկրներ, թղթի վրա գրվածը չի աշխատելու։ Ուժային բալանսն է որոշում՝ որ օրակարգն է առաջ մղվում, որն է դուրս մղվում, և ինչպիսի հանգուցալուծումներ են լինում։
«Նույնիսկ 44-օրյա պատերազմից հետո Ալիևը չէր կարող կանխատեսել՝ երբ է լուծելու Արցախի կլանման հարցը։ Օրինակ՝ եթե Նիկոլ Փաշինյանը բանակցային գործընթացը ռուսական հարթակներից չտեղափոխեր արևմտյան հարթակներ, հարց է՝ Արցախը կկործանվեր, թե ոչ։ Արցախի ոչնչացմամբ շահագրգռված էր Արևմուտքը՝ ոչ այն պատճառով, որ հայ ժողովրդի թշնամին է, այլ ռուսական ազդեցությունը տարածաշրջանում թուլացնելու նպատակով։ Հայաստանը գտնվում է միակողմանի զիջումների ռեժիմում։ Եվ երաշխիք չկա, որ մեր Սահմանադրությունը փոխելու դեպքում Ադրբեջանը վազելու է խաղաղություն կնքելու։ Ինչո՞ւ Ալիևը չի ստորագրում այդ խաղաղության պայմանագիրը։ Պատճառն այն է, որ նա Հայաստանից ավելին ստանալու ակնկալիք ունի»,-ասաց Սուրեն Սուրենյանցը։
Նա հավելեց՝ Արևմտյան Ադրբեջանը միայն փախստականների վերադարձը կամ ադրբեջանցիների՝ ստիպողաբար Հայաստան տեղափոխելը չէ։ Դա անկլավներն է, պետության քաղաքակրթական հիմքերի ոչնչացումն է։ Սա, ըստ էության, նշանակում է ՀՀ տարածքում հայ-ադրբեջանական համակեցության ստեղծում։
Նրա խոսքով՝ եթե ՀՀ քաղաքացիները 2026-ին սխալ ընտրություն անեն, ինչպես 2021 թվականին, այս վտանգավոր գործընթացները կարող են շատ արագ տեմպերով զարգանալ։ Պատճառն այն է, որ դա բերելու է դեմոգրաֆիկ աղետի, որովհետև շատ ու շատ քաղաքացիներ հեռանալու են երկրից։
Այս գործընթացը կարող է տևական լինել՝ նախ սահմանադրությունը, հետո՝ անկլավների հարցը, ապա միջանցքներ է ուզելու, որպեսզի իր տարածքները կապի իրար, այնուհետև այդ միջանցքներում կհայտնվեն ադրբեջանական զինված ուժեր, ապա կձևավորվեն ինֆրաստրուկտուրաներ, և այլն։
«Նախ՝ մենք հանդուրժելո՞ւ ենք մի խաղաղության մոդել, որի բովանդակությունը պերմանենտ և միակողմանի զիջումներն են։ Եթե դա հանդուրժենք, ժամանակի ընթացքում իրեն պետք է հանձնենք այն ստրատեգիական բաները, որոնք ունենք։
Երկրորդ՝ մենք ունենալո՞ւ ենք մի իշխանություն, որը հաշվի է նստելու այն փաստի հետ, որ պարտվել ենք, և ունենալու է օրակարգ, որը միտված է լինելու պարտության հետևանքների աստիճանական վերացմանը»,-ասաց Սուրեն Սուրենյանցը։
Մանրամասն՝ տեսանյութում։
