Կանադայի Մոնրեալի պլանետարիումի աստղաֆիզիկոս Օրջան Էգալի գլխավորությամբ գիտնականները ուսումնասիրել են 2023 CX1 փոքր աստերոիդի ազդեցությունը, որը անցյալ տարվա փետրվարին մտել էր Ֆրանսիայի վրայով մթնոլորտ: Արդյունքները ցույց են տվել, որ որոշակի տեսակի աստերոիդ կարող է անվնաս մնալ մինչև 30 կիլոմետր խորություն, ապա գրեթե անմիջապես քայքայվել՝ պայթյունային եղանակով արտանետելով գրեթե ամբողջ էներգիան: Ուսումնասիրությունը հրապարակվել է Nature Astronomy ամսագրում:
«Աստերոիդը հայտնաբերվել է մթնոլորտ մտնելուց ընդամենը յոթ ժամ առաջ», - հիշում է SETI ինստիտուտի և NASA-ի Ames հետազոտական կենտրոնի աստղագետ Պիտեր Ջենիսկենսը: «Ես անմիջապես զանգահարեցի եղբորս Նիդեռլանդներում, և նա կարողացավ տեսնել կրակե գունդը իր սեփական աչքերով»:
Երկնային մարմինը մոտավորապես 72 սանտիմետր տրամագծով էր և կշռում էր 650 կիլոգրամ: Չնայած իր համեստ չափսերին, այն իր վերջնական փուլում առաջացրել է փայլուն կրակե գունդ՝ կրկնակի պայթյունով: Վերլուծությունը ցույց է տվել, որ աստերոիդը պատկանում է L-քոնդրիտի՝ ցածր երկաթի պարունակությամբ սովորական խոնդրիտների տարածված տեսակին:
FRIPON/Vigie-Ciel ցանցի գիտնականների և կամավորների մասնակցությամբ արշավախումբը Նորմանդիայում բախումից ընդամենը մի քանի ժամ անց վերականգնել է առաջին բեկորները։ Մեկ բեկորը կշռում էր ընդամենը 3 գրամ և հայտնաբերվել էր խոտերի մեջ, որտեղ այն առանձնանում էր միայն մամուռի վրա իր դիրքի շնորհիվ։
Հետազոտողների խոսքով՝ իրադարձության հիմնական առանձնահատկությունը դրա քայքայման անսովոր դինամիկան էր։
«Աստերոիդը պահպանվել է սովորականից շատ ավելի երկար, ապա քայքայվել է մոտ 28 կիլոմետր բարձրության վրա՝ վայրկյանի մի փոքր մասում կորցնելով իր կինետիկ էներգիայի 98%-ը», - բացատրեց Օրջան Էգալը։ «Դա հանգեցրել է կենտրոնացված գնդաձև ցնցող ալիքի ձևավորմանը»։
NASA-ի հաշվարկները ցույց են տվել, որ վտանգավոր գերճնշման գոտին չորս անգամ ավելի մեծ էր, քան մթնոլորտային ստանդարտ վերստին մուտքերի գոտին։ Սա նշանակում է, որ նման օբյեկտները ավելի լուրջ սպառնալիք են ներկայացնում բնակեցված տարածքների համար։
Թարգմանությունը՝ Euromedia24.com-ի
