Չինաստանի Գիտությունների ակադեմիայի հիդրոկենսաբանության ինստիտուտի մի խումբ գիտնականներ հայտնաբերել են, թե ինչպես է խոր ծովի ձկներին հաջողվում գոյատևել օվկիանոսի հադալ գոտում՝ ավելի քան 6000 մետր խորության վրա։ Հետազոտությունը հրապարակվել է Cell գիտական ամսագրում:
Թիմը վերլուծել է գենետիկական տվյալները 11 խոր ծովային ձկների տեսակներից, որոնք հավաքվել են Խաղաղ օվկիանոսի արևմտյան և կենտրոնական Հնդկական օվկիանոսում: Օգտագործելով Deep-Sea Warrior և Striver կառավարվող ստորջրյա մեքենաները, գիտնականները կարողացան ուսումնասիրել օրգանիզմները 1218-ից 7730 մետր խորության վրա:
Վերլուծությունը ցույց է տվել, որ խոր ծովի ձկները գնացել են էվոլյուցիոն երկու հիմնական ճանապարհ՝ «հնագույն վերապրողներ» և «նոր ներգաղթյալներ»: Նախկինները գաղութացրել են խորջրյա գոտիները մինչև կավճի զանգվածային անհետացումը, մինչդեռ վերջինները հասել են այնտեղ 60 միլիոն տարի առաջ անհետացումից հետո:
Գիտնականները պարզել են, որ 3000 մետրից ավելի խորության վրա ապրող բոլոր խորջրյա ձկներն ունեն rtf1 գենի խիստ պահպանված մուտացիա: Այս մուտացիան մեծացնում է տառադարձման արդյունավետությունը, որն օգնում է օրգանիզմներին դիմակայել ծայրահեղ ճնշմանը։
Բացի այդ, հետազոտողները հերքել են ճնշման հարմարվողականության մեջ տրիմեթիլամինի N-օքսիդի (TMAO) դերի մասին ավանդական վարկածը։ Թեև TMAO-ի մակարդակը մեծանում է մինչև 6000 մետր խորության վրա ապրող ձկների խորության հետ, այդ միտումը չի նկատվում ավելի մեծ խորություններում:
Հետազոտությունը նաև բացահայտեց մի անհանգստացնող փաստ. սինթետիկ աղտոտիչ հանդիսացող պոլիքլորացված բիֆենիլների (PCBs) բարձր մակարդակներ են հայտնաբերվել հադալ ձկների, օրինակ՝ խխունջ ձկների լյարդի հյուսվածքում: Սա ցույց է տալիս, որ նույնիսկ օվկիանոսի ամենախոր հատվածները պաշտպանված չեն մարդու գործունեության ազդեցությունից:
Թարգմանությունը՝ Մանուել Թամազյանի
