Մագդեբուրգի համալսարանի գիտնականները պարզել են, որ ուղեղային կեղևը ավելի դանդաղ է ծերանում, քան մյուս կառուցվածքները, և կարողանում է փոխհատուցել ճանաչողական գործառույթների տարիքային անկումը: Ուսումնասիրության արդյունքները հրապարակվել են Nature Neurosci (NatNeurosci) ամսագրում:
Ուղեղային կեղևը հյուսվածքի բարակ, բազմաշերտ հատված է, որի հաստությունը ընդամենը մի քանի միլիմետր է: Այն սովորաբար ավելի բարակ է դառնում տարիքի հետ՝ նեյրոնների կորստի պատճառով: Այս գործընթացը կապված է ճանաչողական ունակությունների վատթարացման հետ: Այնուամենայնիվ, նոր ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ կեղևում ծերացման գործընթացը անհավասար է, և դրա առանձին շերտերը կարող են պահպանել կամ նույնիսկ մեծացնել հաստությունը:
Ուսումնասիրությանը մասնակցել է 21-ից 80 տարեկան մոտ 60 մարդ: Գիտնականները կենտրոնացել են առաջնային սոմատոզենսոր կեղևի վրա, որը պատասխանատու է շոշափելիքի զգայարանից ազդանշաններ ընկալելու և շրջակա միջավայրի հետ փոխազդելու համար: Այս հատվածը գտնվում է գլխի գագաթի երկու կողմերում, այն «տարածվում» է մինչև յուրաքանչյուր ականջ լայն շերտով:
Բարձր զգայունության ՄՌՏ սկաների միջոցով գիտնականները ստացել են կամավորների ուղեղի կառուցվածքի պատկերներ՝ մինչև ավազի հատիկի չափի մանրամասնությամբ: Վերլուծությունը ցույց տվեց, որ ուղեղային կեղևի խորը շերտերը տարիքի հետ նոսրանում են, մինչդեռ միջին և վերին շերտերը մնում են կայուն կամ հաստանում, հավանաբար բարձր ակտիվության և ֆունկցիոնալության պահպանման շնորհիվ: Հեղինակների կարծիքով, սա նեյրոպլաստիկության դրսևորում է՝ ուղեղի հարմարվելու ունակության նույնիսկ ծերության ժամանակ։
Նմանատիպ շերտավոր կազմակերպվածություն է հանդիպում նաև ուղեղի այլ հատվածներում, ինչը, գիտնականների կարծիքով, կարող է լինել էվոլյուցիոն ընտրության արդյունք: Հետազոտողները կարծում են, որ ստացված տվյալները կօգնեն ավելի լավ հասկանալ ուղեղի տարիքային փոփոխությունների մեխանիզմները և մշակել դրանք դանդաղեցնելու ռազմավարություններ:
Թարգմանությունը՝ Euromedia24.com-ի
