Հայաստանի եվրոպական ինտեգրման գործընթացը նոր թափ է հավաքում: Ունենալով սերտ համագործակցություն Եվրոպայի հետ՝ պաշտոնական Երևանն այժմ գործնական քայլեր է ձեռնարկում Եվրամիությանն անդամակցելու ուղղությամբ: Հունվարի 9-ի նիստում ՀՀ կառավարությունը հավանություն է տվել «Եվրոպական միությանը Հայաստանի Հանրապետության անդամակցելու գործընթացի մեկնարկի մասին» ՀՀ օրենքի նախագծին, որն արդեն սահմանված կարգով կներկայացվի Ազգային ժողովի քննարկմանը:
Արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանի կողմից զեկուցված նախագծի քննարկմանը նախորդել էր քաղաքական որոշակի գործընթաց:
Նախորդ տարվա հունիսին Ազգային ժողովում տեղի էին ունեցել խորհրդարանական լսումներ Հայաստանի՝ Եվրամիությանն անդամակցելու հայտ ներկայացնելու հարցը հանրաքվեի դնելու թեմայով, այնուհետև երկրի քաղաքական իշխանությանը լոյալ մի շարք արևմտամետ ուժեր «Եվրաքվե» կարգախոսով ստորագրահավաք էին կազմակերպել հանրապետության տարածքում՝ հավաքելով 50 հազար քաղաքացու ստորագրություն:
Քաղաքացիական նախաձեռնության կարգով ԵՄ-ին Հայաստանի անդամակցության գործընթացի մեկնարկի մասին օրենքի նախագիծը ներկայացվել էր Ազգային ժողովի քննարկմանը, և այժմ կառավարությունը պետք է դիրքորոշում արտահայտեր նախագծի վերաբերյալ:
Նախագիծն ընդունվեց առանց դեմ ձայների: Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն իր խոսքում նշեց, որ կառավարության դիրքորոշումն է չառարկել օրենքի ընդունմանը, բայց նաև ընդգծեց, որ Եվրամիությանն անդամակցելու որոշումը պետք է կայացվի ոչ թե օրենքով կամ կառավարության որոշման մակարդակով, այլ բացառապես հանրաքվեի միջոցով՝ ինչպես սահմանում է Հայաստանի Սահմանադրությունը:
Ի՞նչ հեռանկարներ ունի Հայաստանի անդամակցումը Եվրոպական միությանը և որքանո՞վ է դա հնարավոր մոտ ապագայում՝ հաշվի առնելով հարևան երկրների՝ նույն Թուրքիայի, Վրաստանի, Ուկրաինայի, Մոլդովայի փորձը, ինչպես նաև՝ Հայաստանի անդամակցումը մեկ այլ ինտեգրացիոն կառույցի՝ Եվրասիական տնտեսական միությանը:
«Եվրաքվե»-ի նախաձեռնող ուժերից Հայաստանի եվրոպական կուսակցության ղեկավար Տիգրան Խզմալյանը գոհ է կառավարության ընդունած որոշումից:
Euromedia24 TV-ի հետ զրույցում նա նշեց, որ իրենց նախաձեռնությունը պնդելու է, որ կառավարությունը, չսպասելով որևէ այլ բանի, անդամակցության հայտ ներկայացնի Եվրամիությանը:
Տիգրան Խզմալյան.
«Մեր նախաձեռնությունը, որը հաջողությամբ պսակվեց, ստիպեց նրանց առերեսվել այդ անհրաժեշտությանը, և մենք հպարտ ենք, որ կարողացանք ժողովրդավարական միջոցներով արտահայտել ազգի զգալի մասի, կարծում եմ՝ մեծամասնության կամքը»: Իսկ վերջնական որոշումն, ըստ Խզմալյանի, պետք է կայացվի հանրաքվեի միջոցով: ՀՀ սահմանադրության 205-րդ հոդվածը սահմանում է. «Վերպետական միջազգային կազմակերպություններին Հայաստանի Հանրապետության անդամակցության, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության տարածքի փոփոխությանը վերաբերող հարցերը լուծվում են հանրաքվեների միջոցով»:
Չնայած այն հանգամանքին, որ շատ երկրներ տասնյակ տարիներ թակում են Եվրամիության դուռը, բայց այդպես էլ չեն հասել ԵՄ անդամի կարգավիճակին, Տիգրան Խզմալյանը չափից ավելի լավատես է այս հարցում:
Նա համոզված է, որ Հայաստանն այս տարի կարող է ստանալ ԵՄ անդամի թեկնածուի կարգավիճակ, իսկ 2030 թվականին կդառնա Եվրամիության լիիրավ անդամ: Իսկ հարցը, թե առհասարակ Հայաստանի ինչի՞ն է պետք ԵՄ անդամակցումը, զրուցակիցը տարօրինակ է համարում: Ու թեև Եվրամիությունը անվտանգային կառույց չէ և չունի ռազմաքաղաքական լուրջ բաղադրիչ, Տիգրան Խզմալյանը, որպես երդվյալ արևմտամետ, կարծում է, որ 2020 թվականի պատերազմը և Արցախի հետագա հայաթափումը չէին լինի, եթե Հայաստանը լիներ ԵՄ անդամ:
Տիգրան Խզմալյան.
«Ձեր հարցին՝ Հայաստանի ինչին է պետք Եվրամիության անդամակցությունը, պատասխանել է 2020 թվականի պատերազմը և 2023 թվականի Արցախի հայաթափումը: Բավական տարօրինակ է հիմա այդ հարցը կրկին տալ: Մենք տեսանք, որ վերջին տասնամյակների քաղաքականությունը և աշխարհաքաղաքական ընտրությունը, որին հետևել էին Հայաստանի տարբեր իշխանությունները, սնանկ է, և Եվրամիության, իսկ հետո նաև ՆԱՏՕ-ի անդամակցությունը միակ և հիմնական միջոցն է, որով Հայաստանը կարող է ապահովել իր անվտանգությունը և պետական գոյությունը»:
Հայաստանի քաղաքական դաշտի հնաբնակներից «Սահմանադրական իրավունք միություն» կուսակցության նախագահ Հայկ Բաբուխանյանը տրամագծորեն հակադիր կարծիք ունի Հայաստանի եվրաինտեգրման գործընթացի վերաբերյալ:
Euromedia24 TV-ի հետ զրույցում Հայկ Բաբուխանյանը հայտարարեց, որ ԵՄ-ին Հայաստանի անդամակցության գործընթացի նպատակը Հայաստանը որպես պետություն ոչնչացնելն է:Հայկ Բաբուխանյան.
«Դա հայ ժողովրդի դեմ հերթական ոտնձգությունն է, թշնամական ուժերի նախաձեռնած գործընթաց է, որի նպատակը Հայաստանը որպես պետություն ոչնչացնելն և Հայաստանից ոչինչ չթողնելը, ինչը սկսել է Նիկոլը և շարունակվում է իրեն աջակից կուսակցությունների կողմից:
Դա ակնհայտ է, որ տանում է Հայաստանը դեպի գերեզման, և մենք կկորցնենք ոչ միայն ինչպես կորցրեցինք Արցախը, ժամանակին նույն կերպ մտածող և նույն ուժերին ծառայող այսպես կոչված՝ հայերի պատճառով կորցրեցինք Նախիջևանը, դրանից առաջ՝ Սուրմալուն, դրանից առաջ՝ Կարսը և այլն: Այսինքն՝ կան ուժեր, որոնք ծառայում են օտարի շահերին, և սա այն օտարի շահերին ծառայող գործընթացներից մեկն է: Ինչ վերաբերում է՝ Ազգային ժողով տանել կամ հանրաքվե անել, երկուսն էլ վնասակար են:
Իսկ Հայաստանի միակ փրկությունը, եթե ուզում ենք, որ Հայաստանը մնա որպես պետություն, ապա միակ լուծումը Ռուսաստան-Բելառուս միութենական պետությանն անդամագրվելն է, ինչքան շուտ, էդքան լավ»:
Թե ինչ դիրքորոշում կհայտնեն խորհրդարանական ուժերը ներկայացված նախագծի վերաբերյալ և ինչ ընթացակարգեր են անհրաժեշտ՝ Հայաստանի հայտը պաշտոնապես ներկայացնելու համար՝ ցույց կտան հետագա զարգացումները:
Ըստ Նիկոլ Փաշինյանի՝ օրենքի ընդունումից հետո Հայաստանի և Եվրամիության միջև պետք է քննարկում լինի ճանապարհային քարտեզի մշակման շուրջ:
Մինչ ճանապարհային քարտեզի ստեղծման շուրջ բանակցությունների մեկնարկը Հայաստանը որևէ անելիք չունի:
Արամ Սարգսյան
