Ըստ ՀՀ հակածխախոտային օրենքի 2024 թվականի հունվարի 1-ից ի վեր ՀՀ տարածքում արտադրված կամ ներմուծված ծխախոտային արտադրանքների տուփերի վրա պետք է պատկերված լինեն վերջինիս օգտագործման վնասակարության մասին տեղեկացնող ու նախազգուշացնող պատկերներ։ Ստացվում է, որ առանց նկար թույլատրվում է իրացնել միայն մինչ այդ արտադրված կամ ներմուծված ծխախոտային արտադրատեսակները։
ՀՀ շուկայի վերահսկողության տեսչական մարմինը ստուգումներ է իրականացրել Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործող ծխախոտային արտադրատեսակների ներմուծմամբ եւ արտադրությամբ զբաղվող բոլոր ընկերություններում եւ պարզել, որ բոլորն, առանց բացառության, այս տարվա հունվարի 1-ից հետո շրջանառության մեջ են դրել ծխախոտային արտադրատեսակներ, որոնք չեն համապատասխանում Մաքսային միության «Ծխախոտային արտադրանքի մասին տեխնիկական կանոնակարգի» պահանջներին։ Ընկերությունները տուգանվել են 400 հազարական դրամով։
Այս մասին NEWS.am-ի գրավոր հարցմանն ի պատասխան հայտնել են Շուկայի վերահսկողության տեսչական մարմնից։Հիշեցնենք, որ հոկտեմբերի 12–ին ընդառաջ, որը Հայաստանում նշվում է որպես ծխախոտի դեմ պայքարի ազգային օր, NEWS.am-ը փորձել էր պարզել, թե որքանո՞վ են մեր երկրում պահպանվում ծխախոտի վաճառքի սահմանափակման նորմերը, և ո՞ր կառույցներն ու ինչպե՞ս են դրանք վերահսկում։ Մի քանի վաճառակետերում մեր դիտարկումները ցույց էին տվել, որ վաճառքում առկա են թե՛ սովորական, թե՛ ծխախոտի վնասակարության մասին նախազգուշացնող պատկերներով տուփերով սիգարետներ։ Մինչդեռ Հայաստանը, որպես Եվրասիական տնտեսական միության անդամ երկիր, պարտավոր է առաջնորդվել ԵԱՏՄ տեխնիկական կանոնակարգով, որի համաձայն՝ այն ծխախոտային արտադրատեսակները, որոնք Հայաստան են ներմուծվել կամ տեղում արտադրվել 2024թ․ հունվարի 1-ից հետո, պետք է լինեն օգտագործման վնասակարության մասին տեղեկացնող ու նախազգուշացնող պատկերներով տուփերում։
Մենք դիմել էինք մի քանի կառույցների, փորձելով պարզել, թե որ գերատեսչությունն է վերահսկում ծխախոտի դեմ պայքարի օրենսդրությամբ նախատեսված միջոցառումների իրականացումը։Առողջապահության նախարարությունից մեր գրավոր հարցմանը պատասխանել են, որ ծխախոտի շուկայի վերահսկողության, ստուգումների և տուգանքների վերաբերյալ հարցերը դուրս են ՀՀ առողջապահության նախարարության իրավասության շրջանակից։ Գերատեսչությունից պարզաբանել էին, որ հակածխախոտային «օրենքի դրույթների կիրարկման նկատմամբ վերահսկողության գործառույթը վերապահված է վերահսկողություն իրականացնող տեսչական մարմիններին և ՀՀ ներքին գործերի նախարարությանը` համաձայն Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքի»:
Մասնավորապես, ըստ առողջապահության նախարարության՝Առողջապահական և աշխատանքի տեսչական մարմինը քննում է Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքի 47․15-րդ հոդվածի 1-3-րդ, 7-րդ, 9-րդ մասերով, 173.1-ին հոդվածի 3-րդ մասով և 173.3-րդ հոդվածով նախատեսված վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ գործերը,Շուկայի վերահսկողության տեսչական մարմինը` Օրենսգրքի 47․15-րդ հոդվածի 4-5-րդ մասերով, 47․16-րդ և 47․17-րդ հոդվածներով, 173.1-ին հոդվածի 1-ին, 2-րդ, 4-9-րդ մասերով նախատեսված վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ գործերը,ՀՀ ներքին գործերի նախարարությունը` արգելված վայրերում ծխախոտային արտադրատեսակների և դրանց փոխարինիչների օգտագործմանը վերաբերող` Օրենսգրքի 135․1, 135․2, 173․2 հոդվածներով նախատեսված վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ գործերը։Նշենք, որ 47.15 հոդվածը վերաբերում է ծխախոտային արտադրատեսակների գովազդի, իրացման (վաճառքի) խթանման և հովանավորության արգելքին ու սահմանափակումներին ներկայացվող պահանջների խախտումներին, մասնավորապես՝ 1-3–րդ մասերը ծխախոտային արտադրանքի գովազդի, 4-5–րդ մասերը՝ նմուշների անվճար տրամադրման ու հովանավորչության, 7–րդ մասը վաճառակետերում ծխախոտային արտադրանքի բաց ցուցադրության, իսկ 9–րդ մասը՝ հեռարձակողի կողմից ծխախոտային արտադրատեսակների օգտագործման վնասակարության վերաբերյալ տեղեկատվությունն օրենքով սահմանված կարգով և եղանակով չհաղորդելու խախտումների մասին են։47․16-րդ հոդվածը ծխախոտային արտադրատեսակների ՀՀ օրենսդրությամբ ներմուծմանը, իրացմանը կամ արտադրությանը ներկայացվող ընդհանուր պահանջները խախտելու մասին է, իսկ 47․17-րդ հոդվածը՝ առողջության վրա բացասական ազդեցության վերաբերյալ տեղեկատվության ապահովման մասով ծխախոտային արտադրատեսակների փաթեթավորմանը և մակնշմանը ներկայացվող պահանջների խախտման մասին։173.1 հոդվածը վերաբերում է ծխախոտային արտադրատեսակի վաճառքի կանոնները կամ արգելքները խախտելուն, 173.2–ը՝ օգտագործման կամ օգտագործման սահմանափակման արգելքը խախտելուն, 173.3–ը՝ օգտագործման սահմանափակումների ուղղությամբ միջոցներ չձեռնարկելուն, 135.1–ը՝ հասարակական տրանսպորտում օգտագործմանը, իսկ 135.2–ը՝ տրանսպորտային միջոցներում օգտագործմանը։ Այսպիսով՝ ծխախոտային արտադրանքի փաթեթավորմանը ներկայացվող պահանջների վերահսկողությունն իրականացնում է Շուկայի վերահսկողության տեսչական մարմինը։NEWS.am-ը հարցումով դիմել էր նաև Շուկայի վերահսկողության տեսչական մարմին, խնդրելով պատասխանել հետեւյալ հարցերին.Արդյո՞ք ծխախոտի շուկայում իրականացվել են ստուգումներ 2024 թվականի հունվարի 1–ից մինչեւ օրս ընկած ժամանակահատվածում։
Եթե՝ այո, ի՞նչ են դրանք ցույց տվել, և ինչ միջոցներ են կիրառվել խախտումները վերացնելու համար։Ներկայացնում ենք տեսչական մարմնի պատասխանն ամբողջությամբ։
«Ի պատասխան Ձեր կողմից Շուկայի վերահսկողության տեսչական մարմին հասցեագրված թիվ 2074/24-Մ . գրության հայտնում ենք, որ ՀՀ շուկայի վերահսկողության տեսչական մարմինը (այսուհետ՝ ՇՎՏՄ) ստուգումներ է իրականացրել Հայաստանի Հանրապետությունում գործող ծխախոտային արտադրատեսակների ներմուծմամբ եւ արտադրությամբ զբաղվող բոլոր ընկերությունների մոտ, ինչի արդյունքում պարզվել է, որ վերջիններս, առանց բացառության, սույն թվականի հունվարի 1-ից հետո շրջանառության մեջ են դրել ծխախոտային արտադրատեսակներ, որոնք չեն համապատասխանում Մաքսային միության տնտեսական հանձնաժողովի խորհրդի 2014 թվականի նոյեմբերի 12-ի 107- Ն որոշմամբ հաստատված «Ծխախոտային արտադրանքի մասին տեխնիկական կանոնակարգ» (ՄՄ ՏԿ 035/2014) կանոնակարգի պահանջներին: Մինչդեռ համաձայն Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի կոլեգիայի 2015 թվականի մայիսի 12-ի «Մաքսային միության «Ծխախոտային արտադրանքի տեխնիկական կանոնակարգ» (ՄՄ ՏԿ 035/2014) տեխնիկական կանոնակարգի անցումային դրույթների մասին» թիվ 53 որոշման 2024 թվականի հունվարի 1-ից ՀՀ տարածքում գործում է Մաքսային միության տնտեսական հանձնաժողովի խորհրդի 2014 թվականի նոյեմբերի 12-ի 107-Ն որոշմամբ հաստատված «Ծխախոտային արտադրանքի մասին տեխնիկական կանոնակարգ» (ՄՄ ՏԿ 035/2014) Մաքսային միության տեխնիկական կանոնակարգը եւ ՀՀ տարածքում 2024 թվականի հունվարի 1-ից պետք շրջանառության մեջ դրվեն բացառապես ՄՄ ՏԿ 035/2014 տեխնիկական կանոնակարգին համապատասխանող ծխախոտային արտադրատեսակներ:
Իրականացված ստուգման արդյունքներով բոլոր տնտեսվարող սուբյեկտների մոտ կազմվել են ստուգման ակտեր, ինչպես նաեւ ընկերությունների նկատմամբ կիրառվել է վարչական պատասխանատվության միջոց՝ տուգանք 400000 ՀՀ դրամի չափով։
Նշենք նաեւ, որ մինչեւ 2024 թվականի հունվարի 1-ը արտադրված, ներմուծված եւ շրջանառության մեջ դրված ծխախոտային արտադրատեսակների ամբողջական իրացումը թույլատրվում է, իսկ 2024 թվականի հունվարի 1-ից հետո շրջանառության մեջ դրվածները պետք է պարտադիր համապատասխանեն ՄՄ ՏԿ 035/2014 տեխնիկական կանոնակարգի պահանջներին»:
