Հավերժական քիմիկատները կապված են սրտի հիվանդությունների բարձր վտանգի հետ. Toxicological Sciences

10.06.2024 15:04 | Կատեգորիա Գիտություն և մշակույթ

Պերֆտորալկիլային եւ պոլիֆտորալկիլային միացությունները՝ ՊՖԱՄ-ները, «հավերժական քիմիկատներ» են, որոնք բնության մեջ չքայքայվող նյութեր են։ Դրանք կարող են կապված լինել կանանց սիրտ-անոթային հիվանդությունների բարձր ռիսկի հետ դաշտանադադարի ժամանակ։ Այս մասին վկայում է Toxicological Sciences ամսագրում հրապարակված հետազոտությունը։ՊՖԱՄ-ը կիրառում են չայրվող ծածկով ամանեղենի, անջրաթափանց գործվածքեղենի եւ այլ առարկաների արտադրության համար։ Այդ նյութերի որոշ տեսակներ կարող են պահպանվել շրջակա միջավայրում հարյուրավոր կամ հազարավոր տարիներ։ Նոր հետազոտությունում գիտնականներն ուսումնասիրել են Թուրքիայում 70 կանանց (դաշտանադադարից հետո) կենսանյութի նմուշները։ Տարբեր ՊՖԱՄ-ների եւ սրտի հիվանդությունների միջեւ կապ գտնելու համար նրանք օգագործել են մեքենայական ուսուցումը։Սրտի զարկերակների հիվանդությունները (սրտի ամենատարածված հիվանդություններն են) ավելի հաճախ հանդիպել են պերֆտորօքտանսուլֆոնային թթվի (ՊՖՕՍԹ) ավելի բարձ մակարդակ ունեցող կանանց մոտ։ Մեկ այլ նյութի՝ պերֆտորօքտանային թթվի (ՊՖՕԹ) բարձր մակարդակը կապել են սրտի միկրոանոթների ախտահարման վտանգի հետ։Գիտնականները պարզել են, որ երկու նյութերն էլ կարող են առաջ բերել անոթների բորբոքում՝ աթերոսկլերոզի, ինֆարկտների եւ ինսուլտների ռիսկի գործոն։ ՊՖՕԹ եւ ՊՖՕՍԹ գործողության մեխանիզմները տարբեր են եղել։ Դա ընդգծում է, որ առողջության վրա ՊՖԱՄ ազդեցության ուսումնասիրման ժամանակ պետք է դիտարկել նյութերն առանձին-առանձին, այլ ոչ թե խմբով։Նախորդ հետազոտությունները ցույց են տվել, որ գրեթե բոլոր ամերիկացիներն օրգանիզմում ունեն ՊՖԱՄ, այդ թվում եւ արյան մեջ։ Նոր աշխատանքի հեղինակները ենթադրել են, որ դաշտանային արնահոսությունները կարող են կանանց թույլ տալ ազատվել օրգանիզմում ՊՖԱՄ մի մասից։ Սա վկայում է այն մասին, որ երբ դաշտանը դադարում է, կինը զրկվում է «մաքրվելու» այս միջոցից։ Ուստի նրանք ուսումնասիրել են կանանց տվյալները դաշտանադադարից հետո։ Գիտնականները նշել են, որ նպատակաուղղված կերպով ՊՖԱՄ-ը մարմնից հեռացնելն անհնար է։ Դրա փոխարեն նրանք կանանց խորհուրդ են տվել նախընտրությունը տալ ՊՖԱՄ-ից ազատ առարկաներին։

Ամենաշատ կարդացվածներ

Մանկապարտեզի տնօրեն է ձերբակալվել․ Մերսման սրահում պոռնկությա՞մբ են զբաղվել (տեսանյութ)

24.02.2026 20:31 | Կատեգորիա Հասարակություն

«Հրապարակ». Աննա Վարդապետյանին կզոհաբերե՞ն

25.02.2026 08:50 | Կատեգորիա Մամուլ

ԱՄՆ-ն ավելի քան 150 ինքնաթիռ է մոտեցրել Իրանին. The Washington Post

24.02.2026 21:49 | Կատեգորիա ԱՄՆ

Փետրվարի 25-ին, 26-ին և 27-ին հարյուրավոր հասցեներում լույս չի լինելու

25.02.2026 00:44 | Կատեգորիա Հասարակություն

Մահացել է հայտնի պարուսույց Պետրոս Աֆարյանը

26.02.2026 00:07 | Կատեգորիա Հասարակություն

ՈՒՂԻՂ․ ՀՀ առողջապահության նախարարին կից հասարակական խորհրդի առաջին նիստը

25.02.2026 18:02 | Կատեգորիա Քաղաքական

Փաշինյանի հրահանգով պաշտոնանկ են եղել ոստիկանապետի երեք տեղակալները. «Իշխանություն»

24.02.2026 21:14 | Կատեգորիա Հասարակություն

«Մեռնում եմ, չեմ կարում». Գոռ Հարությունյանի հուզիչ խոսքերը եղբոր մահվան մասին

26.02.2026 23:50 | Կատեգորիա Մտքեր

Ով է սննդի յուրացման և կաշառքի մեղադրանքով ձերբակալված մանկապարտեզի տնօրենը (տեսանյութ)

24.02.2026 18:51 | Կատեգորիա Հասարակություն

ՈՒՂԻՂ

Լրահոս

17:54

«Ոչ Արեւմտյան Ադրբեջանին» շարժումը մեծ արձագանք է ստացել ժողովրդի շրջանում

17:00 Կարևոր

Ստատուս քվոյից հետո. Հայաստանը Ռուսաստանի, Թուրքիայի և խաղաղության պատրանքի միջև (տեսանյութ)

16:42

Կալանք՝ վարչապետի մասին մասնավոր նամակի համար․ իրավապաշտպանը խոսում է վախի մթնոլորտի մասին

16:37 Կարևոր

Աշխարհաքաղաքական շախմատի տախտակ. Արդյո՞ք Ադրբեջանը պատրաստ է խաղաղության (տեսանյութ)

16:11

Երևանում տեղի ունեցավ քննարկում «Արդյո՞ք Ադրբեջանը պատրաստ է իրական խաղաղության» թեմայով (տեսանյութ)

16:09 Կարևոր

«Ոչ Արեւմտյան Ադրբեջանին» շարժումը մեծ արձագանք է ստացել ժողովրդի շրջանում

15:51

Խաղաղությո՞ւն, թե՞ ընտրական աղմուկ. Բանավեճ Բաքվի իրական մտադրությունների մասին (տեսանյութ)

15:30

Զելենսկին հայտարարություն է արել Պուտինի մասին

15:07 Կարևոր