ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ՀՅԴ Շիրակի Մարզային կոմիտեի ներկայացուցիչ Մհեր Մելքոնյանը գրում է.
«Այսօր Շիրակի մարզում կաթը գյուղացիներից մթերվում է 150–160 դրամով մեկ լիտրի դիմաց։ Միևնույն ժամանակ, նույն այդ կաթը խանութներում վաճառվում է մինչև 900 դրամով։ Այս թվերը պարզապես շուկայական տատանումներ չեն։ Սա կառուցվածքային անհավասարակշռություն է, որը խաթարում է գյուղատնտեսական ամբողջ շղթան և հարվածում է ինչպես արտադրողին, այնպես էլ սպառողին։ Սա այլևս տնտեսական մանր խնդիր չէ։ Սա պետական քաղաքականության արդյունավետության քննություն է։
Շիրակի գյուղերում անասնապահությամբ զբաղվելը դարձել է անհեռանկար գործունեություն։ Գյուղացին աշխատում է գրեթե առանց շահույթի։ Արդյունքում՝ շատերը մտածում են անասնապահությունը կրճատելու կամ ամբողջությամբ դադարեցնելու մասին։
Սա արդեն սոցիալական լուրջ ազդանշան է։
Մարզում անասնապահության ինքնարժեքի կառուցվածքում զգալի կշիռ ունեն՝
-անասնակերի գնաճը,
-վառելիքի և էներգակիրների թանկացումը,
-անասնաբուժական ծառայությունների ծախսերը,
-սառնարանային պահպանման և լոգիստիկ բեռը,
-երկար ձմեռների պայմաններում պահման հավելյալ ծախսերը։
150 դրամ մթերման գինը շատ դեպքերում չի ծածկում լիարժեք ինքնարժեքը։ Սա նշանակում է, որ գյուղացին աշխատում է նվազագույն շահութաբերությամբ կամ վնասով։ Այդ պայմաններում արտադրությունը դառնում է ոչ թե զարգացման, այլ գոյատևման գործունեություն։
Կաթի շուկան բնութագրվում է կենտրոնացված մթերմամբ և սահմանափակ բանակցային ուժով արտադրողների համար։ Երբ գյուղացին անհատական է և չունի կոոպերատիվ կառույց, նա կախված է մթերման մի քանի խոշոր խաղացողներից։ Մանրածախ գնի բարձր մակարդակը չի փոխանցվում արտադրողին։ Սա նշանակում է, որ շղթայի միջին հատվածում ձևավորվում են բարձր շահույթ, որոնց կառուցվածքը թափանցիկ չէ հանրության համար։
Արդյունքում՝
-գյուղացին զրկված է արդար գնից,
-սպառողը վճարում է բարձր գին,
-ավելացված արժեքը կենտրոնանում է սահմանափակ շրջանակում։
Շիրակի մարզը ոչ միայն գյուղատնտեսական, այլ նաև սոցիալական խոցելի մարզ է: Անասնապահության անկումը այստեղ նշանակում է՝
-աշխատատեղերի կրճատում գյուղերում,
-երիտասարդների արտագաղթի արագացում,
-գյուղերի դատարկում,
-տեղական արտադրության նվազում և ներմուծումներից կախվածության աճ։
Սա արդեն պարենային անվտանգության խնդիր է։ Երբ տեղական արտադրողը դուրս է մղվում շուկայից, երկիրը դառնում է ավելի խոցելի արտաքին ցնցումների նկատմամբ։ Այս իրավիճակը վկայում է, որ գյուղատնտեսական քաղաքականությունը չունի արդյունավետ շուկայի կարգավորման գործիքակազմ։
Բացակայում են՝
-նվազագույն երաշխավորված մթերման մեխանիզմներ,
-մրցակցության լիարժեք վերահսկողություն,
-թափանցիկ գնագոյացման պահանջներ,
-կոոպերատիվների համակարգային զարգացում։
Շուկան ինքնակարգավորվում է ուժեղի օգտին՝ թույլի հաշվին։
Խնդրի լուծումը պահանջում է լուրջ կառուցվածքային փոփոխություն․
-Նվազագույն երաշխավորված մթերման գնի սահմանում՝ հիմնված իրական ինքնարժեքի վրա։
-Մթերման և վերամշակման շուկայի հակամենաշնորհային խիստ վերահսկողություն։
-Գյուղացիական կոոպերատիվների ֆինանսական և կազմակերպական աջակցություն՝ վերամշակման սեփական հզորություններ ստեղծելու համար։
-Մարզային վերամշակող փոքր և միջին ձեռնարկությունների խրախուսում, որպեսզի ավելացված արժեքը մնա տեղում։
-Գնագոյացման թափանցիկության պարտադիր հաշվետվություն՝ արտադրողից մինչև խանութ։
150 դրամով չի կարելի գնահատել գյուղացու աշխատանքը: Սա ոչ միայն տնտեսական անհավասարակշռություն է, այլ սոցիալական արդարության խախտում։
Եթե կառավարությունը շարունակի անտեսել այս խնդիրը, կկորցնի ոչ միայն անասնապահությունը, այլ նաև գյուղական կենսունակությունը Շիրակում։ Իսկ դա արդեն կլինի պետական ռազմավարության լուրջ ձախողում։
Պետության առաջնահերթությունը պետք է լինի գյուղացիների պաշտպանությունը և արդար մրցակցության ապահովումը։ Առանց դրա հնարավոր չէ ունենալ կայուն գյուղատնտեսություն, ուժեղ մարզ և սոցիալական համերաշխություն»։
