Ըստ Arkeonews (Անատոլիական հնագիտություն) ամսագրի՝ Թուրքիայում հնագետները Ադըյաման նահանգում գտնվող Աթաթուրքի ամբարտակի տակ հայտնաբերել են ավելի քան 12,000 տարվա վաղեմության ժայռապատկերներ։
Փորագրությունները, որոնք ենթադրաբար թվագրվում են ուշ պալեոլիթի կամ վաղ նեոլիթի ժամանակաշրջաններին, առաջին անգամ նկատվել են տեղացի ձկնորսների կողմից ութ տարի առաջ, երբ երաշտը կտրուկ իջեցրել է ջրի մակարդակը՝ բացահայտելով հին ժայռի մակերեսը։ Այս տարի, ջրի մակարդակի կրկին բարձրանալուց հետո, Ադըյամանի թանգարանի աշխատակիցները ստորջրյա հետազոտություն են անցկացրել՝ տարածքի վիճակը գնահատելու համար։
Թանգարանի տնօրեն Մեհմեթ Ալքանի խոսքով՝ ստորջրյա տեսանելիությունը սահմանափակ է եղել, բայց թիմին հաջողվել է բեկորները խոշորացված կադրերով նկարահանել՝ օգտագործելով մասնագիտացված ստորջրյա տեսախցիկներ։
«Մակերեսն այժմ ծածկված է միդիաների խեցիներով, ինչը դժվարացնում է հստակ պատկերներ ստանալը», - նշել է նա։ «Առաջիկա ամիսներին մենք նախատեսում ենք մաքրել և մանրակրկիտ փաստաթղթավորել տարածքը, ապա ստեղծել թանգարանի համար կրկնօրինակ»։
Վերլուծությունը ցույց է տվել, որ որոշ մոտիվներ կարող են թվագրվել ուշ պալեոլիթի կամ վաղ նեոլիթի ժամանակաշրջանին։ Երկար վահանակը՝ մոտավորապես ութ մետր երկարությամբ և յոթանասուն սանտիմետր բարձրությամբ, պատկերում է մարդկանց և կենդանիների մասնակցությամբ դինամիկ որսորդական տեսարան։
Ճանաչելի կերպարների թվում են այծքաղները, ձիերը, գայլերը, աղվեսները և արագիլները, որոնք կատարվել են բնորոշ ոճավորված ձևով։ Հնագետները կարծում են, որ կոմպոզիցիան կարող է պատկերել ծիսական որս կամ կոլեկտիվ պատմություններ՝ գրավոր աշխատանքներին նախորդող խորհրդանշական արտահայտչության վաղ օրինակ։
20-րդ դարի վերջին Աթաթուրքի ամբարտակի կառուցումից առաջ այս տարածքը նախապատմական լանդշաֆտի մի մասն էր, որը հարուստ էր քարանձավներով և բացօթյա սրբավայրերով։ Նմանատիպ փորագրություններ հայտնաբերվել են նաև Բաթմանի, Շանլիուրֆայի և Մարդինի նահանգներում, ինչը ենթադրում է մշակութային շարունակականություն Վերին Միջագետքում։
Աթաթուրքի ամբարտակը, որը Թուրքիայի ամենամեծ ջրամբարներից մեկն է, վերջին տասնամյակների ընթացքում հեղեղել է հարյուրավոր հնագիտական վայրեր։ Հետևաբար, մասնագետները ընդգծում են գտածոների թվային գրանցման կարևորությունը. 3D սկանավորումը և լուսագրամետրիան հնարավորություն են տալիս վիրտուալ կերպով վերականգնել պատկերները և պահպանել դրանք ապագա հետազոտությունների համար։
Թարգմանությունը՝ Euromedia24.com-ի
