Գիտնականները կարծում են, որ նույնիսկ արհեստական բանականության արագ զարգացման դարաշրջանում պատմաբանների դերը միայն մեծանում է։ Պատճառն այն է, որ ոչ մի ալգորիթմ ի վիճակի չէ արտացոլել անցյալի իրադարձությունների հուզական և բարոյական խորությունը։ Սա նշել է Կոռնելի համալսարանի նացիստական Գերմանիայի պատմության մասնագետ Յան Բուրզլաֆը։ Աշխատանքը հրապարակվել է «Rethinking History» (RH) ամսագրում։
Իր ուսումնասիրության մեջ գիտնականը վերլուծել է, թե ինչպես է ChatGPT-ն վերապատմում Հոլոքոստը վերապրածների վկայությունները, որոնք գրանցվել են Լա Պասում, Կրակովում և Կոնեկտիկուտում 1995 թվականին։
Պարզվել է, որ արհեստական բանականությունը բաց է թողնում ամենակարևոր մանրամասները։ Օրինակ՝ յոթամյա Լուիզ Դ.-ի վկայության մեջ այն մասին, թե ինչպես է մայրը կտրել իր մատը, որպեսզի մահացող երեխան կարողանա արյան կաթիլներից «գոնե մի կաթիլ խոնավություն» ստանալ, ChatGPT-ն շրջանցել է այս դրվագը։
«Եթե արհեստական բանականությունը նույնիսկ չի կարող փոխանցել նման տեսարաններ՝ ժամանակակից պատմության մեջ մարդկային տառապանքի գագաթնակետը, ապա այն կխեղաթյուրի ավելի նուրբ պատմությունները», - ընդգծել է Բուրզլաֆը։ «Պատմաբանները անհրաժեշտ են, քանի որ նրանք կարող են լսել և մեկնաբանել։ Արհեստական բանականությունը կարող է միայն ընդհանրացնել»։
Հետազոտողը նշում է, որ ChatGPT-ի նման համակարգերը կարող են առաջարկել անսպասելի տեսանկյուններ, բայց միևնույն ժամանակ դրանք հակված են «պարզեցնել» պատմությունը, այդ թվում՝ Հոլոքոստի նման ողբերգությունները, որոնք չեն կարող կրճատվել մինչև հստակ և գծային պատմություն։
Նա զոհերի վկայությունները անվանում է «լակմուսի թուղթ» արհեստական բանականության համար. «Ալգորիթմները հարթվում և կազմակերպվում են, մինչդեռ պատմաբանի աշխատանքն է պահպանել էթիկական կշիռը»։
Հոդվածում նա ուրվագծել է հինգ սկզբունք տրավմաների, ցեղասպանության և պատմական անարդարության թեմաներով աշխատող հետազոտողների և ուսուցիչների համար։ Հիմնականն այն է, որ պատմաբանները պետք է հնչեն «ոչ թե մեքենաների նման»՝ հիմնվելով եզակի վկայությունների վրա, այլ ոչ թե կրկնվող օրինաչափությունների վրա։
«Խաղադրույքի տակ է ոչ միայն Հոլոքոստի հիշողությունը, այլև այն, թե ինչպես են բոլոր հասարակությունները հիշելու և մեկնաբանելու իրենց անցյալը ալգորիթմների դարաշրջանում», - եզրափակեց Բուրզլաֆը։
Թարգմանությունը՝ Euromedia24.com-ի
