Euromedia24 on Play Store Euromedia24 on App Sore
BNB

$870.47

BTC

$113082

ADA

$0.868816

ETH

$4608.63

SOL

$213.76

31 °

Yerevan

20 °

Moscow

45 °

Dubai

20 °

London

26 °

Beijing

23 °

Brussels

16 °

Rome

23 °

Madrid

BNB

$870.47

BTC

$113082

ADA

$0.868816

ETH

$4608.63

SOL

$213.76

31 °

Yerevan

20 °

Moscow

45 °

Dubai

20 °

London

26 °

Beijing

23 °

Brussels

16 °

Rome

23 °

Madrid

Գիտնականները բացահայտել են բոլիվիական Ուտուրունկու «զոմբի» հրաբխի «արթնացման» գաղտնիքը


Բոլիվիայի «զոմբի» Ուտուրունկու հրաբուխը դղրդում է, չնայած այն հանգամանքին որ հարյուր հազարավոր տարիներ քնած վիճակում էր, և գիտնականները հիմա համարում են, որ արդեն գիտեն՝ ինչու է արթնանում։

Բոլիվիայի հարավ-արևմտան Անդերում գտնվող Ուտուրունչու հրաբուխը վերջին անգամ ժայթքել է մոտ 250 հազար տարի առաջ: Տասնամյակներ շարունակ այն գազի ամպեր է արձակել, ցնցվել երկրաշարժերից և շրջակա գետնի ձևախախտումներ առաջացնել՝ մտավախություններ առաջացնելով, որ ուր որ է՝ կսկսի լավա ժայթքել։

Սակայն, ըստ PNAS հանդեսում հրապարակված նոր հետազոտության, անսովոր ակտիվությունը բացատրվում է լեռան տակ հեղուկի և գազի շարժումով։

Ուտուրունկուն ծովի մակարդակից 6008 մետր բարձրությամբ քնած խոշոր հրաբուխ է։ Այն ստրատոհրաբուխ է՝ կարծրացած լավայի, հրաբխային մոխրի և ապարների բազմաթիվ շերտերից (նստվածքաշերտերից) կազմված մեծ, զառիթափ, կոնաձև հրաբուխ։

Ստրատոհրաբխային ժայթքումները հաճախ պայթուցիկ են, քանի որ լավան խիտ է և, հետևաբար, հեշտությամբ կլանում է գազը։ Սենթ- Հլելենս լեռը և Վեզուվը երկուսն էլ ստրատոհրաբուխներ են։

Ուտուրունկուն կոչվում է «զոմբի» հրաբուխ՝ իր շարունակական, բայց ոչ մոլեգնող ակտիվության պատճառով, գրում են հետազոտողները իրենց գիտական աշխատությունում։

Ուտուրունկուն գտնվում է Ալտիպլանո-Պունայական մագմայի մարմնի (APMB) անունով հսկայական և չափազանց խոր ստորգետնյա մագմայի ամբարի վերևում, որը տարածվում է հարավային Բոլիվիայի, հյուսիսային Չիլիի և հյուսիսային Արգենտինայի ընդերքում։ Ալտիպլանո-Պունայական մագմայի մարմնի մագման կարող է վերև մղվել և կուտակվել մակերեսին։

Հրաբխի տակ մագմայի մարմնի առկայությունը կարող է ցույց տալ, որ Ուտուրունկուն պատրաստվում է լավա ժայթքել:

Նոր հետազոտության մեջ գիտնականները վերլուծել են ավելի քան 1700 երկրաշարժերի ազդանշանները՝ հասկանալու համար, թե ինչ է կատարվում հրաբխի տակ, ինչպես նաև ուսումնասիրել են հրաբխի վրա և շուրջը գտնվող ապարների հատկությունները՝ որոշելու համար, թե ինչպես կարող են սեյսմիկ ազդանշանները փոխազդել հողի հետ։

Նրանք պարզել են, որ Ուտուրունկուի շուրջ դիտարկված գետնի ձևախախտումները և երկրաշարժերը կարելի է բացատրել մակերևույթի տակ գտնվող հեղուկների և գազերի շարժմամբ, այլ ոչ թե ներքևից մագմայի արագ բարձրացմամբ, ինչը նշանակում է, որ հրաբուխը պատրաստ չէր ժայթքման, ինչպես ավելի վաղ ենթադրում էին։

Հայտնագործությունը կարող է նաև հետազոտողներին օգնել պարզելու՝ արդյոք աշխարհի այլ հրաբուխներ պատրա՞ստ են ժայթքման։

Լրահոս

Պուտինը փոքր-ինչ նահանջում է Ուկրաինայի հարցում. Թրամփ
Էդքան ռիսկ ունեն՝ թող ուղիղ եթեր մտնեն․ ի՞նչ է փոխվել մեր կյանքում, որ դուրս են եկել մետրոներ. Հասմիկ Հակոբյան (տեսանյութ)
Էդքան ռիսկ ունեն՝ թող ուղիղ եթեր մտնեն․ ի՞նչ է փոխվել մեր կյանքում, որ դուրս են եկել մետրոներ
Հայաստանում հյուրանոցների ամրագրման պահանջարկը ռուսաստանցիների շրջանում կտրուկ աճել է
Հայ-ադրբեջանական հանդիպում՝ Հայաստանում. ԵՄ-ն ուժեղացնում է ճնշումը Ռուսաստանի վրա (տեսանյութ)
«Փարաջանով Քլաբ Հաուս»-ը ներկայացրել է իր բացառիկ նախագիծը «Տուն Էքսպո»-ում
Ղազախստանն արգելել է ձվի ներմուծումը, ներառյալ՝ Հայաստանից
Յակուտիային «հարվածել են» -40°C-ի ցրտերը
Էդ բանտերում դուք էլ կհայտնվեք ու մաշկի վրա կզգաք խայտառակ վիճակը․ինձնից պետք է ներողություն խնդրեն
Պուտինի կոշտ ուղերձն ու Եվրոպայի նոր քայլերը. Լարված մթնոլորտ և սուր ելույթներ՝ ԱԺ-ում
Ուկրաինայի նախկին վարչապետի նախկին խորհրդականի ավտոմեքենան պայթեցնելու մեջ կին է կասկածվում
Կալանքով փորձում են կոտրել մարդու կամքը․ Մխիթարյան (տեսանյութ)
Ես երջանիկ չեմ լինի, քանի դեռ իմ պետությունն ազատագրված չէ. Մանթաշյան (տեսանյութ)
Հակաժողովրդական գործընթացները պետք է հստակ գնահատական ստանան. Խաչատրյան
Ո՞վ է ասում, որ բնական մահ է սա. ես իրավունք ունեմ այդ կասկածը հայտնելու. Նահապետյան
2018-ի ընկալումը չի եղել նրա մասին, որ 2026-ին ռեկորդային թվի քաղաքական բանտարկյալներ ունենանք
2018-ին իմ երեխային SMS էիք անում, ասում՝ արի մորդ դագաղը մորգից տար. Նաիրա Զոհրաբյան
Լևոն Զուրաբյանը սկանդալային գաղտնիք բացեց, թե երբ է Նիկոլ Փաշինյանը հեռացվել ՀԱԿ շարքերից
Այ փսլնքոտներ, եկել մե՞զ եք ասում՝ ով է ռուսամետը, ով՝ արևմտամետը․ Արամ Մանուկյան
Կարմիր գծեր էր անցել, իսկ Հ1-ը լավ արեց, որ չմոնտաժեց. Բորիս Մուրազին՝ եթերային միջադեպի մասին

Լրացուցիչ նորություններ

...

Պուտինը փոքր-ինչ նահանջում է Ուկրաինայի հարցում. Թրամփ

Ղազախստանն արգելել է ձվի ներմուծումը, ներառյալ՝ Հայաստանից

Ուկրաինայի նախկին վարչապետի նախկին խորհրդականի ավտոմեքենան պայթեցնելու մեջ կին է կասկածվում

Խաբարովսկ թռչող «Ավրորա» ավիաընկերության չվերթի ժամանակ ուղևոր է մահացել

Ստիպե՞լ են օղի խմել․ Զախարովայի սուր հակադարձումը Լավրովի մասին արված պնդմանը

Կամչատկայում մեկ օրում հինգ երկրաշարժ է տեղի ունեցել

Ռուսական հարվածները հասնում են նպատակին․ Զելենսկին պահանջով դիմել է ԱՄՆ-ին

«Պատմական սպառնալիք». Ռուբիոն Իրանին մեղադրել է Մերձավոր Արևելքն ապակայունացնելու մեջ

Գերմանիայում կողոպտիչներն ավտոմեքենայով մխրճվել են ոսկու խանութ և փախուստի դիմել․ ոստիկանությունը փնտրում է երրորդ կասկածյալին

Ձյուդոյի օլիմպիական հնգակի չեմպիոն Թեդի Ռիները որոշել է առաջադրվել Ֆրանսիայի նախագահի պաշտոնում

Պուտինը հստակ պայման է դրել․ առանց դրա հրադադար չի քննարկվի

Մայամիի օդանավակայանում բեռնատար Boeing 767-ը բախվել է ուղևորատար Boeing 737-ին. կան տուժածներ

Գիտակցում են, որ գնացքն արդեն հեռանում է․ Լավրովի կոշտ ուղերձը

Բահրեյնի ՀՕՊ համակարգերը որսացել և ոչնչացրել են իրանական անօդաչու թռչող սարքերը

Ուկրաինան ՆԱՏՕ-ի հետ առանցքային դեր է խաղում Եվրոպայի անվտանգության ապահովման գործում

Ինչ է թաքցնում Մեծ կանիոնը․ գիտնականները բացատրել են առեղծվածային բացը Երկրի պատմության մեջ (լուսանկար)

Շոտլանդիայում վերականգնել են հռոմեական կայսեր՝ ավելի քան 1 800 տարի առաջ ապամոնտաժված ոսկեզօծ արձանի տեսքը

Տղամարդը մահացել է բերանում ռումբի պայթյունից, որը քողարկված էր քաղցրավենիքի մեջ. Հնդկաստան

Սաուդյան Արաբիայում հայտնաբերել են որսի համար թույնի հնագույն կիրառման հնարավոր հետքեր՝ մոտ 125 հազար տարի առաջ (լուսանկար)

Փարիզում գների բարձրացման դեմ ցույցի ժամանակ բшխումներ են տեղի ունեցել